Anderhalvelijnszorg

Waarom anderhalvelijnszorg?
Tussen 2010 en 2020 neemt de vraag naar zorg aanmerkelijk toe. In 2020 zal het aantal mensen met een chronische aandoening het aantal mensen met een tijdelijke aandoening ver overtreffen. Dat heeft grote gevolgen. Meer mensen zijn levenslang ongezond, met problemen op meerdere terreinen en met beperkingen op het vlak van maatschappelijke participatie. Deze patiënten zullen niet allemaal in de tweede lijn behandelt kunnen, willen en hoeven worden.

Chronische aandoeningen en daarmee chronische zorg zullen dan ook steeds meer het beeld van de eerstelijns gezondheidszorg gaan bepalen. De komende tien jaar kunnen ‘handen aan het bed’ de extra vraag naar zorg niet meer opvangen. De zorg zal daarom beter en efficiënter moeten. Dat kan ondermeer door een deel van de zorg daar aan te bieden waar dat het meest efficiënt en betaalbaar is. Vaak is dat in de eerste lijn. Substitutie van de tweede naar de eerste lijn wordt dan ook gezien als een belangrijk middel om de kosten in de zorg te beperken. Daarnaast kan substitutie de kwaliteit van zorg verbeteren en past het bij het overheidsbeleid om niet specialistische zorg te organiseren in de eigen leefomgeving van de burger. Substitutie helpt ook om de schaarse specialistische tweedelijnszorg  optimaal te benutten en de toegankelijkheid van de zorg te verbeteren/behouden.

Gevolgen voor de eerste lijn.
Substitutie heeft grote gevolgen voor de eerstelijns zorg. Het kan zowel leiden tot samenwerking als ook tot concurrentie tussen (van oudsher) eerstelijns en tweedelijns zorgaanbieders, er komen nieuwe zorgaanbieders in de eerstelijns zorg, fusies vinden plaats, zorggroepen worden opgericht, er vinden mooie innovaties plaats, enz.  

Een term die steeds vaker gebruikt wordt om deze nieuwe organisatievormen te omschrijven, die zich op het snijvlak van de eerste en tweede lijn bewegen, is anderhalvelijns zorg. Een goede definitie van dit begrip ontbreekt nog, maar bij ROS Friesland hanteren we daarom als werkdefinitie “Verplaatsing van speciale verrichtingen en kleine medische ingrepen, met behoud van kwali­teit, vanuit de tweedelijnszorg naar de eerstelijnszorg.” Het gaat dan om samenwerkingsprojecten die aantonen dat behandeling of delen van behandeling die traditioneel in de tweede lijn plaatsvinden, in de eerste lijn vergelijkbare of betere resultaten opleveren in sociaal, medisch en of financieel opzicht ten opzichte van behandeling in de tweede lijn. De algemene beeldvorming is dat anderhalvelijnszorg geleverd kan worden vanuit anderhal­ve­lijnscentra. Een voorbeeld van een anderhalvelijnscentrum is het GOED in Ridderkerk, zij pre­senteren zich in de media nadrukkelijk als anderhalvelijnscentrum. Gespecialiseerde ver­pleeg­kundigen, praktijkondersteuners, physican assistants, nurse practitioners en andere dis­ciplines nemen taken van huisarts en specialisten over. In dit centrum ligt de regierol bij de huis­arts, de huisarts differentieert de taken en delegeert deze. In het centrum worden door me­disch specia­listen spreekuren gehouden. Dit betreft de specialismen dermatologie, interne ge­neeskunde, kindergeneeskunde en longziekten van het perifere ziekenhuis.

ROS Friesland levert een bijdrage aan deze ontwikkelingen door partijen actief samen te brengen, door projecten te ondersteunen die raakvlakken hebben met al deze ontwikkelingen.